Kanıt
Söylediğimiz her şeyin bir kaynağı var.
14 bilimsel kaynak: ne buldular ve senin için ne anlama geliyor.
- 1
Gözlemsel çalışma · 2015
Yüze dokunma sıklığı
Bulgu: Kayıt altına alınan katılımcılar yüzlerine saatte ortalama 23 kez dokundu; dokunuşların önemli kısmı ağız, burun ve göz gibi mukozalara oldu.
Ne anlama geliyor? Eller, yüzeylerden alınan mikropların ağız, burun ve gözle buluştuğu en sık yoldur; el hijyeni bu yüzden önemlidir.
Kwok YL, Gralton J, McLaws ML. Face touching: a frequent habit that has implications for hand hygiene. Am J Infect Control. 2015;43(2):112-4. doi:10.1016/j.ajic.2014.10.015
Geçtiği rehber: El yıkama neden bu kadar önemli?, Çocuklara el yıkama nasıl öğretilir?
- 2
Sistematik derleme · 2003
El yıkama ve ishalli hastalıklar
Bulgu: Sabunla el yıkama, toplumda ishalli hastalık riskini belirgin biçimde azalttı.
Ne anlama geliyor? Düzenli ve sabunla el yıkamak, sindirim yoluyla bulaşan hastalıklara karşı en basit önlemlerden biridir.
Curtis V, Cairncross S. Effect of washing hands with soap on diarrhoea risk in the community: a systematic review. Lancet Infect Dis. 2003;3(5):275-81. doi:10.1016/S1473-3099(03)00606-6
Geçtiği rehber: El yıkama neden bu kadar önemli?, Çocuklara el yıkama nasıl öğretilir?
- 3
Meta-analiz · 2008
El hijyeni ve enfeksiyon riski
Bulgu: El hijyeni müdahaleleri toplumda sindirim sistemi ve solunum yolu hastalıklarını azalttı; antibakteriyel sabunun sıradan sabuna üstünlüğü görülmedi.
Ne anlama geliyor? Önemli olan doğru ve düzenli el yıkamaktır; "antibakteriyel" etiketi ek fayda sağlamaz.
Aiello AE, Coulborn RM, Perez V, Larson EL. Effect of hand hygiene on infectious disease risk in the community setting: a meta-analysis. Am J Public Health. 2008;98(8):1372-81. doi:10.2105/AJPH.2007.124610
Geçtiği rehber: El yıkama neden bu kadar önemli?, Sık el yıkamada eller neden kurur?
- 4
Derleme · 2001
Fazla temizliğin cilde etkisi
Bulgu: Sık el yıkama cilt kuruluğu ve tahrişini artırabilir; bozulan cilt mikroorganizmaları daha kolay barındırabilir.
Ne anlama geliyor? Sık yıkanan eller için cildi yormayan nazik temizleyiciler tercih edilmelidir.
Larson E. Hygiene of the skin: when is clean too clean? Emerg Infect Dis. 2001;7(2):225-30. doi:10.3201/eid0702.010215
Geçtiği rehber: Sık el yıkamada eller neden kurur?
- 5
Derleme · 2004
Temizleyiciler ve cilt bariyeri
Bulgu: Sert temizleyiciler cildin lipitlerine ve proteinlerine zarar vererek gerginlik, kuruluk ve kızarıklığa yol açabilir.
Ne anlama geliyor? Temizleyicinin sertliği, ellerin gün sonunda nasıl hissedeceğini belirler.
Ananthapadmanabhan KP, Moore DJ, Subramanyan K, Misra M, Meyer F. Cleansing without compromise: the impact of cleansers on the skin barrier and the technology of mild cleansing. Dermatol Ther. 2004;17 Suppl 1:16-25. doi:10.1111/j.1396-0296.2004.04S1002.x
Geçtiği rehber: Sık el yıkamada eller neden kurur?
- 6
Klinik derleme · 1997
Parfüme bağlı cilt reaksiyonları
Bulgu: Parfüm, kozmetiklerde temas alerjisinin en sık nedenleri arasındadır.
Ne anlama geliyor? Yoğun kokulu ürünler hassas ciltte kaşıntı ve kızarıklığı tetikleyebilir.
de Groot AC, Frosch PJ. Adverse reactions to fragrances: a clinical review. Contact Dermatitis. 1997;36(2):57-86. doi:10.1111/j.1600-0536.1997.tb00418.x
Geçtiği rehber: Yoğun kokulu sabunlar cilde ne yapar?
- 7
Derleme · 2016
Kokulu ürünler ve iç ortam havası
Bulgu: Kokulu tüketici ürünleri kapalı ortama uçucu bileşikler salar; maruz kalan kişilerde baş ağrısı ve solunum şikâyetleri bildirilmiştir.
Ne anlama geliyor? Kokunun yoğunluğu yalnız cildi değil, evin havasını da etkiler.
Steinemann A. Fragranced consumer products: exposures and effects from emissions. Air Qual Atmos Health. 2016;9:861-6. doi:10.1007/s11869-016-0442-z
Geçtiği rehber: Yoğun kokulu sabunlar cilde ne yapar?
- 8
Araştırma makalesi · 2008
Ellerin mikrobiyomu
Bulgu: Ellerin yüzeyinde kişiye özgü, çeşitli bir mikroorganizma topluluğu yaşar ve yıkamadan sonra kısa sürede yeniden kurulur.
Ne anlama geliyor? El yıkama mikrobiyomu yok etmez; önemli olan bu dengenin korunmasıdır.
Fierer N, Hamady M, Lauber CL, Knight R. The influence of sex, handedness, and washing on the diversity of hand surface bacteria. PNAS. 2008;105(46):17994-9. doi:10.1073/pnas.0807920105
Geçtiği rehber: Prebiyotikli el sabunu ne işe yarar?
- 9
Derleme · 2018
Cilt mikrobiyomu ve bariyer
Bulgu: Cilt mikrobiyomu, cilt bariyerinin ve bağışıklık dengesinin bir parçasıdır.
Ne anlama geliyor? Cildin dost mikroorganizmalarını gözeten bakım, bariyerin korunmasına yardımcı olur.
Byrd AL, Belkaid Y, Segre JA. The human skin microbiome. Nat Rev Microbiol. 2018;16(3):143-55. doi:10.1038/nrmicro.2017.157
Geçtiği rehber: Prebiyotikli el sabunu ne işe yarar?
- 10
Araştırma özeti · 2007
Prebiyotikli kozmetik
Bulgu: Prebiyotik içerikler, cildin yararlı mikroorganizmalarını seçici olarak destekleyebildi.
Ne anlama geliyor? Prebiyotikli formüller, "her şeyi öldüren" antibakteriyel yaklaşıma bir alternatif sunar.
Bockmühl D, Jassoy C, Nieveler S, Scholtyssek R, Wadle A, Waldmann-Laue M. Prebiotic cosmetics: an alternative to antibacterial products. Int J Cosmet Sci. 2007;29(1):63-4. doi:10.1111/j.1467-2494.2007.00355_2.x
Geçtiği rehber: Prebiyotikli el sabunu ne işe yarar?
- 11
Derleme · 2009
Cilt için prebiyotikler
Bulgu: Prebiyotiklerin cilt bakımında mikrobiyom dengesini desteklemek için kullanılabileceği değerlendirildi.
Ne anlama geliyor? Prebiyotikler, cilt bakımında dengeyi gözeten bir yaklaşımın parçasıdır.
Krutmann J. Pre- and probiotics for human skin. J Dermatol Sci. 2009;54(1):1-5. doi:10.1016/j.jdermsci.2009.01.002
Geçtiği rehber: Prebiyotikli el sabunu ne işe yarar?
- 12
Resmî düzenleme · 2016
Antibakteriyel sabun katkıları
Bulgu: Triklosan dahil 19 antibakteriyel katkının sıradan sabundan üstün olduğuna dair kanıt bulunmadığı için ev tipi el sabunlarında kullanımı kaldırıldı.
Ne anlama geliyor? Günlük el yıkamada sıradan sabun ve doğru teknik yeterlidir.
U.S. Food and Drug Administration. Safety and Effectiveness of Consumer Antiseptics; Topical Antimicrobial Drug Products for Over-the-Counter Human Use. Final Rule. Federal Register. 2016;81(172):61106-30. kaynağa git
Geçtiği rehber: Sık el yıkamada eller neden kurur?
- 13
Bilimsel komite görüşü · 2012
Kozmetikte koku alerjenleri
Bulgu: Kozmetiklerde kullanılan çok sayıda koku maddesi, insanlarda temas alerjeni olarak tanımlandı.
Ne anlama geliyor? Koku maddelerinin sayısı ve yoğunluğu arttıkça alerji riski de artar.
Scientific Committee on Consumer Safety (SCCS). Opinion on fragrance allergens in cosmetic products. SCCS/1459/11. Avrupa Komisyonu, 2012. kaynağa git
Geçtiği rehber: Yoğun kokulu sabunlar cilde ne yapar?
- 14
Halk sağlığı rehberi · 2024
Doğru el yıkama
Bulgu: Eller en az 20 saniye köpürtülmeli; avuç içi, el sırtı, parmak araları ve tırnak uçları unutulmamalıdır.
Ne anlama geliyor? Mutlu yıllar şarkısını iki kez söylemek, çocuklar için kolay bir 20 saniye ölçüsüdür.
Centers for Disease Control and Prevention (CDC). When and How to Wash Your Hands. Handwashing: Clean Hands Save Lives. kaynağa git
Geçtiği rehber: El yıkama neden bu kadar önemli?, Çocuklara el yıkama nasıl öğretilir?